Wellicht zal het al opgevallen zijn dat veel van mijn laatste babbeltjes te maken hebben met Wisques. Mijn verontschuldigingen daarvoor… Maar er is misschien ook een goede reden 😊
Heel toevallig kwam ik eind vorig jaar een pak opstelletjes op het spoor die 110 jaar geleden geschreven werden door meisjes die verbleven in “L’orphelinat Belge de Wisques”: het meisjesweeshuis dat zijn oorsprong vond in het vooroorlogse weeshuis van Sint-Juliaan. ‘Wisques’ werd door de kloosterzusters van Sint-Juliaan gerund en het eerste 20-tal meisjes kwamen effectief uit Sint-Juliaan. De andere 20 à 30 meisjes uit het weeshuis van Sint-Juliaan hadden bij het uitbreken van de oorlog onderdak gevonden bij familieleden. Na de opstart in Wisques groeide de groep er in enkele maanden tot een 130 meisjes, vooral afkomstig uit de regio tussen Roeselare en Ieper.
De meisjes die er in de klas van onderwijzeres en tevens Moeder-Overste Soeur Godelieve zaten, kregen van haar een opdracht die vermoedelijk ergens als volgt moet geklonken hebben: “Meisjes, jullie moeten een opstel van een bladzijde en half schrijven. Daarin moet staan wie jullie zijn, waar jullie voor de oorlog woonden, hoe jullie familie in mekaar zat, waarom en wanneer jullie gevlucht zijn, wat er gebeurde tijdens die vlucht en dat jullie hier nu in Wisques zijn. Vergeet zeker niet er nog bij te schrijven dat jullie het hier goed stellen, dankzij E.H. Bestuurder en de goede zorgen van de zusters!”
Enkele van die opstelletjes zijn geschreven door kinderen die vanuit het weeshuis van Sint-Juliaan vertrokken zijn op 20 oktober 1914, samen met de kloosterzusters. De meeste andere opstelletjes zijn van kinderen uit de regio die later aansloten.
De bedoeling van de stelopdracht was dubbel.
Enerzijds was het een manier om iets meer te weten te komen over de achtergrond van de kinderen die in Wisques terecht kwamen. Zeker in de eerste opstartmaanden was alles niet zo duidelijk: de meeste meisjes kwamen er als ‘wees’ toe. Een toelatingsvoorwaarde was immers dat minstens één van de ouders moest overleden zijn, maar veel van de meisjes hadden géén ouders meer. Veel ouders, maar ook broertjes of zusjes waren overleden ten gevolge van de heel zware en besmettelijke tyfusepidemie die vooral in de periode januari-mei 1915 de Westhoek teisterde, maar er waren ook nogal wat sterfgevallen door de krijgsverrichtingen. Veel meisjes waren bij hun aankomst in Wisques al een half jaar ‘op den tsjool’, waren ondervoed, uitgeput, vervuild en beschikten zelf meestal niet over officiële documenten.
Anderzijds werden die opstellen later gebruikt om te vertalen om op die manier te gebruiken om fondsen te werven om de werking van het weeshuis draaiend te houden. Veel van die opstellen zijn zo in het Verenigd Koninkrijk terechtgekomen via de Friends’ Ambulance Unit of in de Verenigde Staten via het Amerikaanse Rode Kruis.
Het kunnen lezen van die handgeschreven getuigenissen van meer dan 110 jaar geleden is een bijzondere ervaring. Het zijn waardevolle tijdsdocumenten die het verdienen om verder uitgewerkt en gedocumenteerd te worden!
Die uitwerking zal wellicht gebeuren door middel van een ‘Podcast’. En hier komt nu mijn hulpvraag:
Ik zoek meisjes, bij voorkeur uit Sint-Juliaan, die even oud zijn als de meisjes die destijds hun opstel neerpenden voor Soeur Godelieve, d.w.z. leeftijd 11 tot 15 jaar ongeveer, om die opstellen voor te lezen terwijl we de klank opnemen. De Vrije Basisschool van Sint-Juliaan heeft al haar medewerking toegezegd, maar ik heb nog méér opstellen die moeten ingelezen worden. Dit voorlezen hoeft zeker niet 100 % perfect te gebeuren, die opstellen zijn immers ook niet 100 % taalkundig perfect. Belangrijk is wel dat de voorlezers bereid zijn om zich in te leven in het verhaal en toch wat op een intonatieve manier voor te lezen.
Wil je meehelpen aan dit project of ken je iemand die bereid is om hieraan mee te werken?
Neem dan zeker even contact op.
Je helpt er de geschiedenis van Sint-Juliaan en de regio mee vastleggen!
Ben je nieuwsgierig naar het verhaal van Wisques, kijk dan even hier: https://www.sint-juliaan.be/wisques1/